Andrzejkowe wróżby, czyli staropolskie sposoby na odgadywanie przyszłości

andrzejkowe lanie wosku
andrzejkowe lanie wosku

Mimo że listopad do najciekawszych miesięcy nie należy, wyznam wręcz, że go nie znoszę, przynosi on liczne święta, takie jak: Wszystkich Świętych, Dzień Niepodległości, marcinki (z przepysznymi rogalami), katarzynki, no i w końcu andrzejki.

Czas zabobonów

O wróżbach skutecznych dla panów pisałam niedawno, przy okazji imienin Katarzyny, dzisiaj czas na damskie zaklinanie rzeczywistości i sny o księciu na białym koniu. Wszystko to dzieje się w noc świętego Andrzeja, patrona cnotliwych i pobożnych panien na wydaniu. To czas przełomu, bo rozpoczyna się adwent. Same wróżby z religią raczej nie mają nic wspólnego, przenoszą nas za to w świat zaklęć i zabobonów.

“W Wigilię świętego Andrzeja,

Spełniona moja nadzieja.”

Tak pisała szlachcianka Kunegunda Jasielska, której wiersz przytoczył w swej książce poświęconej polskim obyczajom Zygmunt Gloger. Pewnie niejedna panna marzyła o tym samym, o poznaniu swej przyszłej miłości. Dawniej, na wsi, panny, które rano szły po wodę do studni, zaglądały w jej głąb z nadzieją, że ujrzą swego przyszłego męża w odbiciu wody. Wieczorem te same wiejskie panny nasłuchiwały, z której strony szczeka pies, to oznaczało, z którego kierunku przyjdzie kawaler. Inne dziewczęta stały pod oknami chałupy i podsłuchiwały rozmowy. Wspomniany Gloger pisze, że jeśli usłyszały “pójdź, zrób, przynieś”, oznaczało to zamążpójście w ciągu roku. Z kolei słowa: “siedź, nie bierz” wróżyły panieństwo.

Pies wróżbitą

Modny był także zwyczaj wysługiwania się zwierzętami. Tak więc biednemu gąsiorowi zawiązywano oczy i wpuszczano do koła panien. Ta, do której pierwszy się zbliżył, najwcześniej miała wyjść za mąż. Inny zwyczaj mówił o kładzeniu kawałków chleba posmarowanych tłuszczem. Do tej wróżby potrzebny był pies. Której kawałek chleba zjadał jako pierwszy, ta najwcześniej zmieniała swój stan. Wróżbitą bywał także kogut wpuszczony pomiędzy rozrzucone przez panny ziarenka.

Byle parzyście

Czasami panny wybiegały na podwórko, nabierały wiórów w zapaskę (chustę), a potem liczyły. Właścicielka parzystej ilości wiórów, miała w ciągu roku wyjść za mąż. Inne panienki mierzyły butem odległość od ściany do progu, której bucik wypadnie za próg noskiem – dobra wróżba, której piętą – ta przez rok za mąż nie wyjdzie na pewno.

Czarodziejką być

Mnie najbardziej podoba się następująca wróżba i to ją wszystkim pannom polecam. Otóż w wigilię świętego Andrzeja należy przynieść drewienka, rozniecić ogień, przyrządzić “wieczerzę z trzech dań jarzynnych”, nakryć dla dwóch osób tak, żeby nikt nie dotknął niczego, potem wyjść na środek pokoju i zawołać: “W imię Ojca, Syna i Ducha Świętego proszę ciebie na wieczerzę”! Podobno po tych słowach pojawia się postać przyszłego męża, który trzykrotnie obejdzie stół dookoła i zniknie. Tadam! Trzeba jednak pamiętać, by nikt tego nie widział. Na stole nie może leżeć żaden nóż, widelec lub inne ostre narzędzie, bo “może przebić niem czarodziejkę”.

Wystarczy talerz

Kto się boi ducha przyszłego męża, powinien postawić na stole talerz, włożyć pod niego kwiatek, koronkę do pacierzy i kawałek rąbka (chustki). Jeśli wyjmie kwiatek, przez rok jeszcze będzie panną, jeśli koronkę – zostanie zakonnicą, rąbek gwarantuje małżeństwo.

odczytywanie wróżby
odczytywanie wróżby

A może wosk?

Wróżb andrzejkowych jest wiele, ja jednak skorzystam z wosku.  Zrobię to, co czyniły panny – stopię wosk i lejąc go przez dziurkę od klucza na wodę, sprawdzę swą przyszłość. Gloger podaje, że rycerz symbolizuje męża, kwiatek panieństwo, krzyż klasztor, a trumna grób. Ja liczę na jakiś ciekawszy kształt, bo żaden z powyższych symboli nie jest moim przedmiotem marzeń… (Na podstawie książki Z. Glogera”Rok Polski”)

1 thought on “Andrzejkowe wróżby, czyli staropolskie sposoby na odgadywanie przyszłości”

Zapraszam do komentowania!

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s